Het is verrassend wat je ontdekt als je verder kijkt dan een mooi, lief, lelijk of hard uiterlijk. Veel recensenten lijken dit te vergeten bij The Devil Wears Prada 2. Ik beoordeel deze film met vijf sterren, terwijl anderen er slechts twee geven vanwege het simpele verhaal. Naar mijn idee komt dat vooral doordat de film niet cynisch of scherp van toon is. Critici baseren hun oordeel voornamelijk op de buitenkant en laten daarmee een net zo oppervlakkige indruk achter als de mode- en filmindustrie waar ze kritiek op hebben. Laten wij juist aandachtig kijken, luisteren en ontdekken welke subtiele verbindingen in dit luchtige verhaal verstopt zitten.

Elk mens is door een ingewikkeld en onzichtbaar netwerk met de wereld verbonden.
(Beeld van Wat zegt Jan bij beeld uit de tentoonstelling in de Kunsthal van Iris van Herpen: Sculpting the Senses met werk van Janaina Mello Landini – Ciclotramas / bewerking Wat zegt Jan/AI)

Ik schrijf al jaren dat we mensen niet moeten beoordelen op hun buitenkant. Voor mij is het logisch om die instelling ook op films toe te passen. Kijk verder dan genre, acteurs, studio of herkomst; probeer te ontdekken wat een film echt te zeggen heeft, zonder dat labels en vooroordelen meespelen. Dat is voor mij de eerlijkste benadering.

In The Devil Wears Prada 2 wordt een wereld van schone schijn verbonden met mooie thema’s als vriendschap, vergankelijkheid en virtualisering. Er zijn sociaal realistische films en documentaires die de maatschappelijke impact van digitalisering laten zien en dat is wat mij betreft terecht en goed. Toch hoeft niet iedere film zo’n scherpe of harde toon te hebben. Als alles ironisch en kritisch zou zijn, wordt de wereld behoorlijk eentonig. Variatie zorgt niet alleen voor een smakelijkere maaltijd, maar ook voor een aangenamer leven.

Aan het begin van de film worden medewerkers ontslagen omdat zij niet langer als noodzakelijk worden beschouwd. De digitalisering wordt benadrukt doordat de ontslagbrief via een tekstbericht wordt ontvangen. Later wordt met enige opluchting vastgesteld dat het traditionele glossy tijdschrift nog steeds bestaat. Dat optimisme wordt snel ontkracht door de realiteit dat inkomsten nu voornamelijk via online clicks en advertenties worden gegenereerd. Hoewel deze ontwikkelingen niet centraal staan in de film, vormt de veranderende economische context wel de belangrijkste reden waarom iedereen zich opnieuw moet verhouden tot werk, anderen en zichzelf. De impact is tastbaar en laat zien hoe ingrijpend de huidige veranderingen zijn, niet als een dun verhaaltje maar juist op subtiele wijze.

Alles verandert en beweegt voortdurend, dat was altijd zo en zal waarschijnlijk zo blijven. Omdat de film een vervolg is met dezelfde acteurs, twintig jaar later, is goed zichtbaar hoe de tijd hen heeft beïnvloed. Om dit extra duidelijk te maken, zijn er nu jonge mensen die de juniorrollen spelen. Zij missen misschien kennis van het verleden, maar bewegen juist moeiteloos mee met het heden. Hoewel dit logisch is, wordt het zo overtuigend gespeeld dat ik aan mijn eigen leven denk: ik ben inmiddels onderdeel van een andere generatie en merk dat mijn rol is veranderd. Het is een vrolijke draai aan een klassiek thema, waardoor ik fris naar mijn eigen situatie kijk.

Omdat wijzelf, anderen en onze omgeving voortdurend veranderen, is het nodig om onze relaties telkens opnieuw onder de loep te nemen. De film speelt zich af in een harde zakelijke wereld, waardoor twijfel ontstaat over echte vriendschappen of betekenisvolle verbindingen. Kunnen mensen werkelijk vrienden zijn wanneer het draait om overleven en het streven naar succes? In de vorige film waren de onderlinge banden luchtig en positief. In deze vervolgfilm zie je dat oudere personages nog steeds vechten voor hun plek, terwijl vriendschap juist aan belang wint naarmate men ouder wordt. Steun voor elkaar wordt waardevoller dan geld of status. Sommigen noemen dit makkelijk sentimenteel, maar de film toont juist hoe ingewikkeld dit kan zijn. Net als in het echte leven gaat dat makkelijker op een luchtige toon.

Hoe het bedrijfsleven werkt en hoe wij doen wat we nodig achten om te overleven, zet niet alleen onze relaties met anderen onder druk, maar ook die met onszelf. Aan het einde van de film wordt de vraag gesteld hoe eerlijk we tegen onszelf zijn. Doe ik wat ik doe voor de ander of voor mijzelf? Wij mensen willen nou eenmaal goed overkomen op anderen, maar zijn door onze natuur toch gewoon egocentrische wezens. Zure recensenten willen dit cynisch uitgebeeld zien, waarin iedereen alleen maar aan zichzelf denkt. Gelukkig laat deze film zien dat we de wereld niet anders kunnen bekijken dan vanuit ons eigen perspectief en dat we eerst goed voor onszelf moeten zorgen. Niet omdat wij inherent slecht zijn, maar omdat dat nu eenmaal hoort bij het mens zijn. Zachte ogen zien misschien hetzelfde, maar vellen een ander oordeel. Misschien zou iedereen dat eens moeten proberen.

Deze film laat zien hoe verleidelijk glans kan zijn en hoe daarachter de waarheid begint. Ik kan begrijpen dat die glans ons verblindt en we de achterliggende patronen niet kunnen ontwaren. Maar het verbaast mij dan dat de groezelige Italiaanse film Tre Ciotole niet de hoogste waardering van de critici krijgt. De film schetst een realistisch beeld van de stad Rome, relaties en gezondheid. Er is geen luchtige Amerikaanse Hollywoodglans, en toch wordt er niet juichend gereageerd. Wat is er toch aan de hand?

Aan de toon ligt het dit keer niet en het verhaal is zwaar genoeg om serieus genomen te worden, maar de film begaat blijkbaar een intellectuele doodzonde. Ik lees geen recensies of achtergrondverhalen voordat ik een film zie. Ik ga daardoor zo onbevangen mogelijk een film in, laat mij meevoeren door het verhaal en doorvoel het zo oorspronkelijk mogelijk. Nu moet je weten dat deze film gebaseerd is op geschreven verhalen waarin de gedachten van de hoofdpersoon zonder problemen hoorbaar zijn. In film is dat niet zomaar mogelijk en worden gedachten vaak via voice-overs hoorbaar gemaakt. In deze film vindt de hoofdpersoon bij het afval vlak bij haar huis een kartonnen display van een K-popster en neemt het mee naar huis. Ze gaat ertegen praten om zo haar hart te luchten. Het kwam op mij geloofwaardig en natuurlijk over. Ik kon helemaal meeleven.

Scribenten weten dat dit in het oorspronkelijke verhaal niet zo was en dat het een trucje is om gedachten voor kijkers zichtbaar te maken. Ze vallen erover en vinden het gekunsteld. Ik vind het ook fijn om zo naar een film te kijken en de kunst en technieken te doorzien. Waarin ik verschil van de columnisten, is dat zij met hun hoofd kijken en beoordelen of de juiste hokjes zijn afgevinkt. Pas als dat allemaal klopt, kan het een goede film zijn. Als ik kijk naar bezoekersaantallen en welke films in eindejaarslijstjes van het publiek hoog eindigen, heb ik blijkbaar ook ten opzichte van die groep een ander oordeel. Gezien het feit dat films met platte actie, spanning, humor en romantiek bij het grote publiek hoog scoren, lijken zij juist met hun onderbuik te kijken. Wat gevoelens van angst, verdriet en liefde zonder omwegen raakt, doet het goed aan de kassa. Misschien kun je zeggen dat de gewone bezoeker met zijn onderbuik kijkt en vermaakt wil worden.

Mijn wetenschappelijke geest wil, net als de schrijvende pers, doorgronden wat er technisch gebeurt in een film. Als dat lukt en het allemaal klopt, is dat heel bevredigend. Mijn intellect is daarmee gevoed, maar mijn gevoel blijft beteuterd en ongeraakt achter. Ik vermoed daarom dat ik kijk met mijn hoofd, buik en hart. Als een film op alle drie de niveaus weet te raken, vind ik hem goed. Ik ben een ingewikkeld mens. Ik denk alleen niet dat ik daar uniek in ben. Ik houd van schoonheid, spanning en sensatie en word graag verliefd en ontroerd. Dit zijn uiterlijkheden, maar die krijgen pas zeggingskracht als we de wereld erachter echt kunnen doorvoelen en doorgronden. Tsja, en daar moet je soms iets meer je best voor doen, toch critici en bezoekers?

Ik ben Jan Monster, de blogger van Wat zegt Jan.
Je kunt hier contact met me opnemen.
Wil jij dagelijks citaten uit mijn blogs zien of geen blog missen,
volg dan de Wat zegt Jan-pagina’s op
Bluesky, Facebook, Instagram, LinkedIn, Threads, WordPress.com en X.
of op letterboxd voor inspirerende filmtips