Jouw houding in het leven bepaalt misschien wel hoe gelukkig je bent. Zo bepaalt jouw houding ook of je wel of niet kan mediteren. Bij meditatie gaat het natuurlijk niet alleen om jouw instelling, maar het gaat er ook over hoe je erbij zit. Het is de vraag of er wel een verschil is tussen dat mentale en lichamelijke zitten. Welkom bij dit derde deel van de serie “mediteren kun je leren”

Ontvang wat je tegenkomt in het leven met open armen. (Beeld Wat zegt Jan)

Als je een gelukkig leven wil dan is dat makkelijker als je een luchtig humeur hebt. Als je met een verende tred loopt en als je niet te veel kijkt naar de dingen die fout zijn, lijkt het of de wind je draagt en de zon je gezicht verwarmt. Of als je dat wat je in je leven tegenkomt nieuwsgierig en met open armen ontvangt verdwijnt de angst voor het onbekende en maakt het plaats voor opwinding. Heerlijk toch? Kortom onze instelling ofwel houding is een belangrijk onderdeel van hoe onze blik op het leven gekleurd wordt.

Meditatie kan ons helpen met het leven lichter te kleuren. Helaas is het een uitdaging voor velen om voor mediteren tijd en ruimte te nemen. Daarnaast is de lichamelijke houding waarin men denkt dat zou moeten worden gemediteerd een van de andere obstakels die mensen voelen om te gaan mediteren. Ik begrijp dat. Ik had vroeger ook dat ideale plaatje in mijn hoofd van mijn benen in een rare knoop in de lotushouding en van mijn handen en vingers in niet-natuurlijk posities om ze in de juiste zogenoemde mudra’s te krijgen. De vraag is of dat allemaal nodig is om te kunnen mediteren. Het simpele antwoord is nee. Als je wil weten wat er wel nodig is, lees dan verder.

Na dit luchtige intro wat meer diepgang. Niet omdat dat beter is, maar omdat dit jou uiteindelijk hopelijk wat structureler houvast kan bieden. Dus, in de yogafilosofie wordt gesproken over bewustwording dat alles één is. Het is niet eenvoudig om te zien dat alles met elkaar verbonden is. Ik vertaal dat als volgt. In het ene zie ik de reflectie van het ander. In het donker zie ik het licht. In het goede zie ik het kwaad. Ik merk dat daar veel weerstand over is. Ten eerste bij mijzelf, maar nog luider bij mensen waarmee ik daarover spreek, want recht is niet krom of zwart is niet wit. Het is waar dat aan de oppervlakte sommige zaken er heel anders uit zien. Maar als we dieper kijken zien we dat achter de buitenkant er allemaal generieke elementen zitten die de specifieke buitenkant maken. We kunnen dan ook zien dat diezelfde elementen in een andere samenstelling precies het tegenovergestelde kunnen maken. En toch kan ook het uiterlijk het innerlijk verraden.

Ook aan het woord houding zit zowel een fysieke uiterlijke als een mentale innerlijke kant. Beiden hoeven niet ingewikkeld te zijn om te kunnen mediteren. Ik begin met de meest concrete van de twee, namelijk de lichamelijk houding. Laten we daarvoor eerst kijken naar wat daarover in oude yoga filosofie van Pantanjali staat. Houding (āsana) is tenslotte één van de elementen van het achtvoudig pad. Hij schrijft in de yogasoetra’s dat de houding vast en aangenaam is door ontspande inspanning en door één te worden met het eindeloze. Hoewel dit misschien niet heel ondubbelzinnig omschreven is, zitten er voor mij duidelijke aanwijzingen in.

De vier kernwoorden zijn: vast, aangenaam, ontspanning en inspanning. Meer is er niet in de officiële tekst. Dit betekent dat de lotushouding waar iedereen van terugschrikt niet per se gedaan hoeft te worden om te mediteren. Anders gezegd als de houding voor jou niet aangenaam of ontspannend is dan moet je het juist niet doen. Je hebt helemaal geen toestemming van oude of heilige teksten nodig om te doen wat goed voor jou is, maar mocht je dit toch zoeken dan heb je bij deze dus permissie om te gaan mediteren in een houding die voor jou comfortabel is.

Toch is er nog wel iets wat je moet doen in deze filosofie want de houding moet vast zijn en dus niet slap. Het mag jou bovendien op een ontspannen manier best inspanning kosten. Volgens mij is het dus vooral belangrijk dat je gemakkelijk zit en niet ligt. Je kan gaan zitten op de grond, een matje of een stoel. Hoe jij je benen positioneert maakt dus ook niet uit, zolang je maar stabiel zit en jij de houding makkelijk enige tijd kan volhouden. Als ik mensen begeleid dan laat ik hen vooral goed rechtop gaan zitten. Ik gebruik daarbij soms de woorden dat zij op zo’n manier moeten gaan zitten dat zij zich wakker en waardig voelen.

Als je wil kan je nu even oefenen op een stoel. Voel goed dat je zit en hoe je zit. Plaats je voeten plat op grond en voel je voeten contact maken met die grond. Ontspan je kuiten, knieën en bovenbenen. Voel hoe je zitvlak de stoel aanraakt. Vanuit je stuitje recht jij je rug en rol je jouw schouders ontspannen naar achteren. Strek je nek uit en trek je kin licht in. Adem diep in en voel jouw borstkas vollopen met lucht. Ontspan door een uitademing en voel hoe je nu stabiel, stevig en ontspannen in deze stoel zit. Als je dit met volle aandacht hebt gevolgd dan heb je alweer een korte meditatie achter de rug (je vierde als meedeed bij de vorige twee blogs). Doe dit alles nog een keer maar dan eventueel met je ogen gesloten en kijk hoe het dan aanvoelt.

Ik hoop dat je weer hebt gemerkt hoe eenvoudig mediteren is. Ga zitten op een manier die voor jou goed is, gewoon op een stoel of op de grond, in kleermakerszit of op een kussentje in de lotushouding. Het maakt echt niet uit zolang de houding maar wakker en waardig is. In wakker en waardig zit naast een fysieke aanwijzing ook een mentale tip. Wil je kunnen mediteren is het handig als je alert en zonder oordeel bent. Ik noem het ook wel open, nieuwsgierig en aardig. Je gaat tenslotte je eigen geest ontdekken dus is het handig als je dat met liefdevolle aandacht doet.

Voor mijn letsel mediteerde ik op een mat in de lotushouding, na mijn NAH kon ik deze “knoop” niet meer en ben ik overgegaan op de halve lotus. Toen ik mijn hand had gebroken kon ik niet heel makkelijk op de grond gaan zitten en ben ik op een stoel gaan mediteren. Elke ervaring is anders en persoonlijk vond ik op een mat in de lotus het allerfijnst, maar als ik dat nu zou doen dan zou dat pijnlijk, onaangenaam en niet ontspannen zijn. Ik kies ervoor om te doen wat er op dit moment bij mij past. Ik hoop dat jij dat ook gaat doen op de door jou gekozen plek, de door jou gekozen (vaste) tijd en in de door jou gekozen houding. Want hoe mijn fysieke houding ook is en waar ik ook zit, als ik maar met een open geest en zonder oordeel met aandacht mediteer dan is het toch keer op keer weer een waardevolle ervaring.

Ik ben Jan Monster, de blogger van Wat zegt Jan.
Je kunt hier contact met me opnemen.
Wil jij dagelijks citaten uit mijn blogs zien of geen blog missen,
volg dan de Wat zegt Jan-pagina’s op
Bluesky, Facebook, Instagram, LinkedIn, Threads, WordPress.com en X.
of op letterboxd voor inspirerende filmtips.