Om te kunnen leven moet jij jezelf toestaan dat jij tijd en ruimte inneemt op deze wereld. Datzelfde geldt ook als je wilt mediteren dus onderzoek ik in dit tweede deel van de serie “mediteren kun je leren” wat er nodig is om jouw (meditatie-)plek op deze wereld te vinden.

Jouw ruimte innemen is een daad van zelfliefde, niet één van agressie
(Beeld Wat zegt Jan – bij een tentoonstelling in de Kunsthal van Thomas J. Price)

In deel 1 in deze serie “mediteren kun je leren” liet ik je een hele korte oefening doen die je hopelijk liet voelen dat mediteren niet moeilijk is. Toch merk ik dat best wat mensen het lastig vinden om het te doen. Ze vinden de activiteit niet lastig maar ze vinden het wel moeilijk om rust, tijd en ruimte te maken om de beoefening te doen. Wat mij betreft blijkt hieruit dat meditatie eigenlijk niets meer is dan een reflectie van het dagelijkse leven, want wat je daarin tegenkomt kom je ook in jouw meditatie-beoefening tegen.

Meditatie is geen toverwoord dat je leven magisch beter maakt. Veel leerlingen die het meditatie pad bewandelen klagen over het feit dat ze geen tijd hebben voor het oefenen. Een leraar kan dan al snel met het verhaal komen dat er ooit een leerling bij een zenmeester kwam en dat zij aangaf dat ze geen tien minuten vrij had om te mediteren waarop de meester antwoorde dat zij het dan geen tien minuten hoefde te doen, ze kon het dan voortaan twintig minuten doen. Dit aforisme is eigenlijk te flauw, maar er zit wel een kern van waarheid in. Iedereen die het heeft volgehouden om regelmatig te mediteren kan je waarschijnlijk bevestigen dat als je geregeld mediteert er inderdaad rust in jezelf ontstaat waardoor tijd geen belemmering meer is omdat het voelt alsof je alle tijd en ruimte hebt.

Het heeft zelden een nieuweling geholpen om te starten met mediteren door te zeggen: “Je moet niet zeuren, je moet het gewoon doen, dan komt het vanzelf helemaal goed.” Als jij ook wilt starten met mediteren dan is het verstandig om voorwaarden te creëren die het mogelijk maken dat je de tijd en ruimte hebt om te mediteren. In principe heb je altijd zelf de sleutel in handen om jouw ideale wereld te scheppen, mits je rekening houdt met de grenzen van de werkelijkheid.

Laten we beginnen met een plek waar je kan mediteren. Als je wat meer ervaring hebt maakt de plek steeds minder uit maar als je begint kan het helpend zijn als je een vaste plek hebt waar je in alle rust ongestoord een half uur kan zijn. Als je alleen woont is dat makkelijker dan als je jouw woning deelt met anderen, want dan zul je met hen daarover afspraken moeten maken. Maar die vaste plek is sowieso belangrijk, want als je dan op jouw vaste tijdstip op die plek plaatsneemt, dan kom je als vanzelf al in de meditatie stemming. Je lichaam en geest herkennen dan het patroon waardoor het eenvoudiger wordt om daadwerkelijk te gaan mediteren.

Bij die vaste plek hoort dus ook een vaste tijd. Natuurkundigen kunnen veel beter dan ik vertellen hoe het zit dat tijd en ruimte onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, maar uit eigen ervaring kan ik vertellen dat een vaste combinatie van tijd en ruimte heel helpend is voor het starten en volhouden van mijn meditatie beoefening. Tijd is voor de moderne mens iets wat schaars aanvoelt. Je moet al zoveel: werken, studeren, hobby’s, sporten, sociale verplichtingen met gezin, familie en vrienden en niet te vergeten het huishouden of wat er nog meer op jouw mentale takenlijstje staat.

Misschien is het volgende wel de kernvraag in ons leven. Ben ik het waard om tijd en ruimte voor mijzelf op te eisen? En, als ik tijd en ruimte voor mijzelf opeis doe ik anderen dan niet tekort? Zonder te weten wie dit stuk nu leest durf ik te zeggen dat jij het waard bent om tijd en ruimte voor jezelf op te eisen. Iedereen is het waard, dus jij ook. Als je twijfelt, dan nodig ik je uit om kort je ogen te sluiten en drie keer rustig in- en uit te ademen en te voelen dat jij bestaat. Het feit dat jij er bent ofwel het wonder dat jij hier en nu bestaat maakt dat jij er mag zijn op jouw voorwaarden. Het waren unieke omstandigheden die hebben gemaakt dat jij er bent en ook wie je bent. Heel diep van binnen kan ook jij vinden dan jij er alle recht op hebt om hier te zijn. Je zou er lang op kunnen mediteren (zoals je zojuist heel kort al een beetje hebt gedaan).

Maar zover zijn we nog niet, want eerst moet jij nog je vaste tijd en plek vinden om te gaan mediteren. Het begint ermee dat jij jezelf toestaat om slechts tientallen minuten per dag op een bepaalde plek voor een bepaalde tijd jouw ruimte in te nemen. Als je solo leeft dan hoef je alleen maar de tijd in je agenda te blokkeren en anders is het dus handig om zowel de tijd als de plek met je huisgenoten af te stemmen.

Dan is er nog de vraag wat dan een goede plek is. In sommige glossy tijdschriften hebben ze daar allemaal tips voor. Die tips helpen met een aangename plek te maken maar eigenlijk zijn er niet veel voorwaarden voor de plek. Het belangrijkste is dat je er veilig en ongestoord kunt zitten. Kaarsen, wierook, Boeddhabeeldje en wandaankleding kunnen helpen om de plek te markeren als jouw plek maar ze zijn niet nodig, zolang je maar voor jouw lichaam comfortabel kan zitten. Voor sommigen zoals ik, is een (dikke) mat op de grond genoeg en anderen vinden een (meditatie-)kussen of een stoel fijner. Meditatie is geen oefening in lijden dus maak keuzes die passen bij jouw lichaam en jouw manier van zijn..Ik hoop dat je inmiddels een plek hebt uitgekozen. Ik wil je vragen om daarnaartoe te gaan en te gaan zitten. Als je goed zit, mag jij je ogen sluiten of, als dat beter voelt, ze in kleine spleetjes geloken houden. Je hoeft verder niets te doen. Voel hoe je zit en merk op dat je lichaam zich op de door jouw gekozen veilige en rustige plek bevindt. Ga met je aandacht en zintuigen naar de ruimte voor je en daarna met diezelfde aandacht naar de ruimte achter, links en rechts van je. Merk op wat die aandacht met jou en de ruimte doet. Voelt dat goed? Dan heb je blijkbaar een goede plek gekozen om voortaan te gaan oefenen met mediteren. Zo niet dan is het verstandig om een andere plek uit te kiezen. Hoe dan ook heb je nu alweer een meditatie gedaan en staat de teller daarmee alweer op drie (als je ook die uit het eerste blog hebt gedaan).

Nu jij jouw plek hebt gevonden merk je misschien al wel dat de activiteit van mediteren weinig om het lijf heeft en niet veel voorwaarden kent. Is dit dan alles? Jazeker, dat weinige of juist niets is alles. Er blijven genoeg uitdagingen om meditatie te blijven doen, waaronder jouw houding en dat gaan we dan ook in het volgende blog bespreken. Als je niet kan wachten op dat blog kan je alvast beginnen met elke dag vijf tot tien minuten te gaan zitten op jouw vaste tijdstip en plek en je bewust te zijn van jouw lichaam en de plek waarop jij je bevindt. Zo ervaar je dat jij er bent en maak je kennis met het richten van jouw aandacht. Neem jouw ruimte en tijd! Jij bent het waard.

(eigen vertaling en samenvoeging van twee citaten van hem over zijn tentoonstellingen)

Ik ben Jan Monster, de blogger van Wat zegt Jan.
Je kunt hier contact met me opnemen.
Wil jij dagelijks citaten uit mijn blogs zien of geen blog missen,
volg dan de Wat zegt Jan-pagina’s op
Bluesky, Facebook, Instagram, LinkedIn, Threads, WordPress.com en X
of op letterboxd voor inspirerende filmtips.