Als opa vertel ik mijn kleinkind verhalen om haar te helpen haar eigen pad te lopen. Ze is hiervoor nog te klein en sowieso is mijn rol nu een andere, zoals ik al schreef in mijn vorig blog. Door de documentairefilm “Whispers in the Woods” besefte ik dat ik slechts één van de vele fundamenten ben waarop onze kinderen en kleinkinderen hun leven bouwen. In dit blog deel ik hoe deze hartverwarmende film mij helpt verder te groeien in mijn rol als opa en dat je deze prijswinnende film vooral moet gaan zien.

Als opa ben ik geen wijze uil, maar een geruststellend achtergrondgeluid (Beeld en bewerking Wat zegt Jan)

Mijn ochtend begon in stilte met mijn dagelijkse korte meditatie en een lange wandeling. Dit keer door de mist waarin de mij bekende wereld zich stap voor stap onthulde. De platanen en de Rotte waren er wel, maar als schimmen. Het pad kende ik, maar toch voelde het alsof ik het opnieuw leerde kennen. En juist die verkennende blik nam ik mee naar de film die ik later die ochtend zag: “Whispers in the Wood”, een majestueuze natuurdocumentaire over drie generaties die zich als fantomen in het bos bewegen. Een film die ook begint in de mist.

De film laat zien hoe je als opa anders ouder wordt. Niet alleen langzamer, maar ook wijzer, zachter misschien, en soms juist weer kind, omdat een kleinkind je leert om weer anders te kijken. Maar ik zag nog meer. Op het zeer grote doek zag ik adembenemende beelden: lynxen, dassen, herten, eekhoorns, kraanvogels en het totemdier van de opa in de film: de Auerhoen. De geluiden waren bijna tastbaar; je voelde het leven van het bos.

In de film is het bos het decor, waarin zich langzaamaan een verhaal van drie opeenvolgende generaties ontvouwt. De opa die zijn kleinkind vertelt wat hij ooit de vader vertelde. Je ziet hoe kennis zich voortplant. Het kleinkind zegt weliswaar: “Opa vertel nog eens een verhaal”, maar je hoort dat de vader de liefdevolle basis al heeft gelegd, misschien wel door dezelfde verhalen van opa toen die nog alleen vader was. Ik leer hier weer dat ik niet de eerste verteller ben in het leven van mijn kleinkind.

Er zijn zinnen uit de gesprekken van deze mannen in de film die zijn blijven hangen: “De jonge spar groeit op de dode oude sparren.” Of, poëtischer: “Wij zijn in wat vergaat.” En als opa zegt dat het verdwijnen van de Auerhoen in de Vogezen mensen nauwelijks raakt, volgt zijn tegengif: “Je moet je elke dag verwonderen.”

Het mooiste vond ik hoe zelfs de opa hier weer iets leert van zijn twaalfjarige kleinkind. In een scène ploegt het kind door diepe sneeuw, zakt weg, blijft vastzitten. De opa zegt liefdevol: “Je moet in mijn voetstappen lopen.” Dan komt het moment dat het kind hem inhaalt, vooropgaat en zegt: “Je moet nú maar in mijn voetstappen lopen.” En daar zit iets in dat elke opa begrijpt: het gaat niet om onderwijzen of leren, maar om elkaar te helpen je eigen pad te bewandelen.

Het mooiste shot, bijna een gedicht, was een dode holle boom waaruit drie soorten dieren hun kopjes steken. In dat ene moment zit alles: dood en leven; schuilen en verschijnen; verdwijnen en opnieuw tevoorschijn komen. Je zou kunnen zeggen: “Ik ben hier altijd, maar ik laat me alleen zien aan wie echt naar mij kijkt en luistert.” En ook dat wij, zonder direct iets met elkaar te doen, samen kunnen zijn, genietend van dezelfde basis, maar ieder op onze eigen wijze.

En zo voelde mijn dag rond: van de mistige wandeling tot een film met liefdevolle aandacht waar de wijsheid vanuit de mist opdoemt. Anders ouder worden is misschien niet dat je minder kunt maar dat je meer ziet. Dat je elke dag even stilstaat. Even ademt. Even luistert. En dan hoor je het. De wereld fluistert steeds lessen die je kunt leren. Je moet alleen de tijd nemen om te luisteren naar haar fluistering.

Ik kan mijn kleinkind expliciet wat proberen in te fluisteren, want ik wil haar niet zomaar het spreekwoordelijke bos in sturen. Maar ik kan haar beter zelf laten ontdekken en oppikken wat de wereld en ik haar aanbieden. Ik weet steeds beter dat ik eigenlijk niet alles weet. Ik kan alleen maar delen wat ik heb ervaren en de ander daar hun voordeel mee laten doen. Wie weet kan de ander jouw verhaal gebruiken als houvast, om door een woud van ideeën en meningen een weg te zoeken en zo het eigen pad te vinden.

Ik ben Jan Monster, de blogger van Wat zegt Jan.
Je kunt hier contact met me opnemen.
Wil jij dagelijks citaten uit mijn blogs zien of geen blog missen,
volg dan de Wat zegt Jan-pagina’s op
Bluesky, Facebook, Instagram, LinkedIn, Threads, WordPress.com en X.
of op letterboxd voor inspirerende filmtips.